|
|
def.:Ludojad, ludożerca
– drapieżne zwierzę (a także człowiek), zjadające ludzkie mięso.
Przykłady zwierząt, które bywają ludojadami: tygrys, lew, wilk,
pantera, rekin.
Ataki tygrysów na
ludzi
 Tygrysy są zwierzętami-samotnikami, które w razie ran nie mogą liczyć na pomoc stada. Powoduje to, że stare, chore, bądź ranne tygrysy poszukują łatwych zdobyczy. Zwłaszcza uszkodzenia zębów, kluczowych do skutecznego łapania, przytrzymania i zabicia ofiary, uniemożliwia im skuteczne polowanie. Podobny efekt ma nadmierny odstrzał typowych gatunków ofiar przez człowieka.
W latach 20. XX wieku w Indiach odnotowano 7000 przypadków śmiertelnych spowodowanych przez tygrysy. W latach 1978-1984 w małym dystrykcie Kheri - również w Indiach - tygrysy zabiły co najmniej 128 osób. Pomiędzy 1975 a 1981 318 osób zginęło w Parku Narodowym Sundarbans.
Najsłynniejszym z
tygrysów bengalskich był Tygrys z Champawat zabijający ludzi na przełomie XIX/XX wieku w dystrykcie Champawat w stanie Uttarakhand w Indiach. Udokumentowano 436 śmiertelnych ofiar jego działalności. Tygrys został zastrzelony przez słynnego myśliwego wielkich kotów, Jima Corbetta w 1907 roku. Był to pierwszy z około 10 upolowanych ludojadów w karierze Corbetta. Badania na ciele zwierzęcia wykazały, iż miało ono całkowicie zniszczone dwa kły, co mogło uniemożliwiać polowanie na dotychczasowe ofiary.
Przyczyny ataków
O ile ataki np. tygrysów syberyjskich właściwie się nie zdarzają, problem ten w przypadku tygrysów bengalskich jest bardzo rozpowszechniony w delcie Sundarbans rzeki Ganges w Zachodnim Bengalu i niedaleko granicy po bangladeskiej stronie. Około 600 tygrysów mieszkających w tym regionie, będącym największym ich skupiskiem na świecie, do niedawna zabijało 50-60 osób rocznie. Większa świadomość ludzi zmniejszyło tą liczbę do zaledwie kilku. Warto jednak zauważyć, że nawet przy kilkudziesięciu ofiarach śmiertelnych, ludzie stanowili poniżej 3% zjadanych ofiar, byli więc mało znaczącym dodatkiem do diety.
Przyczyn tak częstych ataków specjaliści dopatrują się w:
- wodzie, której wysokie zasolenie ma
prowadzić do zaburzeń psychicznych,
- zbieraniu miodu przez ludzi w
lasach, które powoduje wkraczanie na terytorium tygrysa i wywołuje
w nim poczucie zagrożenia; sezon zbierania miodu pokrywa się z
czasem gdy liczba ofiar jest największa (maj),
- typowych przyczynach, takich jak
brak innych ofiar czy nauczanie potomstwa zjadania ludzi.
Uważa się też, że tygrysy wychowane w niewoli są szczególnie narażone na to, by stać się ludojadami. Z jednej strony nie posiadają bowiem umiejętności skutecznego polowania na naturalne ofiary, tak niezbędnych do przeżycia, z drugiej strony chętnie będą się zbliżać do osad ludzkich, kojarząc ludzi z jedzeniem. Taki przypadek miał prawdopodobnie miejsce w przypadku tygrysicy Tary, wychowanej w zoo i wypuszczonej na wolność przez znanego przyrodnika
Billy'ego Arjana Singha w rezerwacie tygrysów Dudhwa w Indiach. Singh wraz z dyrekcją rezerwatu próbował też oduczać złapane ludojady od ich praktyk przez umieszczenie daleko od ludzkich osiedli i umieszczanie w jego pobliżu różnych gatunków naturalnych ofiar tygrysa. Praktyki te zarzucono jednak, stwierdziwszy że terapia nie zawsze odnosi skutek. Ostatecznie zwiększono strefę buforową pomiędzy rezerwatem a osiedlami, co praktycznie wyeliminowało problem.
Zwiększenie zagrożenia ze strony tygrysów może też być skutkiem nie grzebania zmarłych ludzi, np. podczas działań wojennych. W efekcie może to przyzwyczajać te zwierzęta do ludzkiego mięsa. Przypadki takie są znane szczególnie z wojny w Wietnamie.
Ostatnią przyczyną może być pomyłka - tygrysy potrafią się przyczaić na schylonego człowieka, ale natychmiast tracą zainteresowanie, gdy ten się wyprostuje. Co ciekawe, według statystki prowadzonej przez słynnego myśliwego wielkich kotów, Jima Corbetta, tygrysy atakują ludzi wyłącznie w dzień.
Pomysły
na odstraszanie
Rząd indyjski poszukiwał środków
bezpośrednio zapobiegających atakom. Były to między innymi:
- Noszenie masek na tyle głowy. Sposób
wyjątkowo skuteczny (gdyż tygrysy atakują prawie wyłącznie od
tyłu), a początkowo jedyna ofiara została zaatakowana z boku.
Jednak z czasem tygrysy przyzwyczaiły się do tej sztuczki i jej
skuteczność bardzo spadła.
- Noszenie kija na prawym ramieniu;
tygrysy prawie zawsze atakują prawą stronę karku, tak więc kij
byłby pierwszą przeszkodą utrudniającą tygrysowi skuteczne łowy,
- Wypuszczanie w rejonach ataków świń,
które miały stać się ofiarami zastępczymi,
- Umieszczanie w lesie zbiorników ze
świeżą wodą (w odniesieniu do hipotezy o wpływie zasolenia wody
na zachowania tygrysów); ta metoda nie przyniosła jakichkolwiek
rezultatów,
- Zabronienie zbierania liści niektórych
drzew, które tygrysice wyjątkowo często upodobały sobie do
chowania małych,
- Ustawianie w lesie kukieł o
ludzkiej postaci namoczonej ludzkim zapachem; podczas ataku wyzwalają
impuls elektryczny o wysokim napięciu który na krótko ogłusza
zwierzę.
Ataki lwów na ludzi
 Lwy
z Tsavo - historia
W marcu 1898 roku, Brytyjska Kompania Wschodnioafrykańska pod kierownictwem inżyniera podpułkownika Johna Henry'ego Pattersona
(zdj.) rozpoczęła budowę mostu kolejowego na rzece Tsavo. Podczas prac, wielu pracowników kompanii zostało zabitych i pożartych przez dwa bezgrzywe samce lwów.
Pracownicy, próbując powstrzymać ataki zwierząt, budowali ogrodzenia ze stosów kolczastych roślin wokół obozu, jednak lwy nauczyły się tę przeszkodę pokonywać i systematycznie napadały na ludzi. Wiele ze swoich ofiar wyciągnęły z namiotów poza ogrodzenie i tam pożarły. Patterson porozstawiał pułapki i wiele razy usiłował zastrzelić lwy z drzewa. Pierwszego zastrzelił 9 grudnia 1898, a drugiego 3 tygodnie później. W ciągu dziewięciu miesięcy zginęło co najmniej 28 osób.
Po 26 latach skóry lwów, będące do tego czasu używane przez Pattersona jako
dywany, zostały sprzedane wraz z czaszkami za 5000 dolarów Muzeum Historii
 Naturalnej w Chicago, gdzie zostały wypchane i wystawione na pokaz. Obecnie są jedną z największych atrakcji muzeum. Opis wydarzeń według relacji Pattersona został opublikowany w książce Ludojady z Tsavo (The Man-Eaters of
Tsavo), a później adaptowany do filmów Bwana Devil i The Ghost and the
Darkness (Duch i Mrok).
Współczesne
lwy z Tsavo
Przez wiele lat wiedza na
temat zachowania lwów opierała się na obserwacjach prowadzonych w
ogrodach zoologicznych i Parku Narodowym Serengeti w Tanzanii.
Wydarzenia z Tsavo zwróciły uwagę badaczy na dwa elementy: nietypowa
specjalizacja pokarmowa (ludzkie mięso) i brak grzywy u samców-ludojadów
(obydwa zastrzelone lwy były dojrzałymi 8-10 letnimi samcami). Kierujący pracami Tsavo Research Project Bruce
Patterson z Muzeum Historii Naturalnej w Chicago wykazał, że brak grzywy jest powszechnie spotykaną cechą samców występujących w tym - słabo dotąd poznanym - regionie Kenii. Większość z nich wcale nie ma grzywy lub ich grzywa jest szczątkowa. Dotychczas brak jednoznacznego wytłumaczenia tej anomalii. Stwierdzono, że warunki środowiska, a dokładniej temperatura otoczenia oraz dieta mają wpływ na wielkość i kolor grzywy. Badacze przypuszczają, że zanik, czy też brak wzrostu grzywy u dorastających samców ma związek ze strukturą stada. W Tsavo stwierdzono tylko jednego samca i 7-8 samic w każdym z obserwowanych stad, podczas gdy na innych terenach w stadach żyją koalicje od 2-4 samców, a na każdego z nich przypada średnio do 6 samic. Związane z tym zmniejszenie liczby konfliktów pomiędzy samcami może wpływać na obniżenie poziomu
testosteronu. Od wydarzeń z 1898 roku nie notowano kolejnych ludojadów w rejonie Tsavo. Nagminne natomiast stało się atakowanie przez lwy stad hodowlanych w tym rejonie w okresie suszy, kiedy naturalne źródła pokarmu lwów w tym regionie - kudu i impala - ulegają rozproszeniu. Lwy dokonały większości (85,9%) z 312 ataków zakończonych zabiciem 433 sztuk żywego inwentarza stwierdzonych na przestrzeni 4
lat. W tym samym czasie Kenya Wildlife Service zanotował 6 przypadków ataków na ludzi, z czego dwa śmiertelne. Na całym terytorium otaczającym park lwy dokonują dziennie średnio jednego ataku na żywy inwentarz. Współpracujący z Pattersonem zoolog Roland Kays uważa, że konflikt pomiędzy człowiekiem a lwem jest najpoważniejszą przyczyną zabijania lwów. Przyczyny
ataków lwów na ludzi
Istnieje szereg teorii próbujących
wyjaśnić, dlaczego lwy atakują ludzi. Teorie te biorą pod uwagę
następujące czynniki:
- Lwy są drapieżnikami polującymi
przede wszystkim na duże ssaki kopytne, ale również na naczelne.
Z zoologicznego punktu widzenia ataki lwów na człowieka, zwłaszcza
w okresie ograniczonej dostępności do podstawowego pokarmu, nie są
niczym niezwykłym.
- Brak grzywy może mieć związek z
genetycznie uwarunkowanym bardzo wysokim poziomem testosteronu, który
powodowałby niezwykłą agresję zwierząt.
- Plaga księgosuszu w latach 90. XIX
wieku zabijająca przedstawicieli dotychczasowych gatunków ofiar
(m.in. zebry, gazele) zmusiły lwy do szukania alternatywnych źródeł
pożywienia.
- Wrodzone lub wyuczone preferencje
pokarmowe. Lwy przyzwyczaiły się do ludzkiego mięsa sprzed okresu
budowy kolei, przekazując umiejętności potomkom. Na początku lat
90. XIX wieku wystąpiła w regionie epidemia czarnej ospy, przy
czym ofiary zakopywano w bardzo płytkich grobach, albo w ogóle nie
chowano.
- Przez okolice parku Tsavo prowadziła
trasa transportu niewolników w drugiej połowie XIX wieku (pomimo
oficjalnego zakazu handlu), na której pozostawiano słabych i
chorych ludzi, którzy stawali się łatwą zdobyczą dla lwów.
Ocenia się, że rocznie pozostawiano tam około 80 000 żywych i
martwych niewolników.
- Badania czaszki jednego z ludojadów
wykazały wadę uzębienia (wrodzoną lub nabytą), która utrudniała
mu nie tylko polowanie, ale także odżywianie się - lew nie miał
pewnego chwytu i mógł odczuwać ból. Mogła to być przyczyna
poszukiwania przez spokrewnione ze sobą lwy łatwiejszych ofiar i późniejszego
ich niedojadania (zwłoki znajdowano często jedynie nadjedzone).
Pantera z Rudraprayag  Pantera z Rudraprayag – pantera-ludojad, grasująca w okolicach Rudraprayag w Indiach w latach 1918-1926. W tym czasie zabiła około 125 osób.
Przez 8 lat mieszkańcy nie odważali się poruszać drogą prowadzącą pomiędzy hinduistycznymi świątyniami Kedarnath i Badrinath, jako że droga to przechodziła przez terytorium pantery. Strach doprowadził do tego, że miejscowi wieśniacy rzadko kiedy opuszczali swoje domy. Pantera nauczyła się wybijać drzwi, wskakiwać przez okna albo nawet przebijać pazurami cienkie gliniane ściany. Rosnąca liczba ofiar doprowadziła do interwencji Brytyjskiego Parlamentu, który zlecił zabicie zwierzęcia słynnemu myśliwemu wielkich kotów, Jimowi Corbettowi. Dokonał tego w 1926, a w Rudraprayag nadal stoi znak w miejscu upolowania pantery.
Jim
Corbett - pogromca ludojadów  James
Edward Corbett znany jako Jim Corbett (1875-1955) - urodzony w
Naini Tal w Indiach irlandzki myśliwy, przyrodnik i autor kilku książek
o polowaniach na ludojady.
Dzieciństwo i wczesną młodość spędził w lasach u stóp
Himalajów, rozwijając niezwykłe zdolności myśliwskie, które
pozwoliły mu samotnie skutecznie polować na ludojady. W wieku 32
lat położył pierwszego ludojada - tygrysicę z Champawat,
której przypisuje się 436 zabójstw ludzi - więcej niż jakiemu
innemu zwierzęciu.
Polowaniami na dzikie koty - ludojady zajmował się przez ponad 30 lat;
w tym czasie zastrzelił 12 tygrysów, które z kolei odpowiedzialne były
za smierć ok. 1300 osób.
Co ważne Jim Corbett NIGDY nie zabił tygrysa, jeżli nie było
przekonujących dowodówna to, że jest to osobnik atakujący ludzi.
Mając 63 lata, w dniu w którym jak sobie solennie obiecał, po raz
ostatni polował na ludojada, zastrzelił tygrysicę z Thak. Naśladując
zew samca Corbett przywabił samicę i ustrzelił z bliska , gdy zapadła
ciemność.
Z czasem Corbett obdarzył coraz wiekszym podziwem dzikie koty. Był
jednym z pierwszych ludzi, którzy uświadomili sobie konieczność objęcia
ich ochroną prawną.
Jim Corbett znany był także jako człowiek wielkiego serca, zaangażowany
w pomoc ubogim.
Zmarł na atak serca kilka dni po zakończniu swojej ostatniej, szóstej
książki "Tree Tops". Został pochowany w Kenii u stóp
Mount Kenya. >> Więcej o tej fascunującej postaci znajdziesz na
tej stronie.
Dane i zdjęcia dzięki:
http://pl.wikipedia.org
http://www.explore-india.net
Dzikie
Koty - spis stron
Strona
główna
|
